De Facility Circularity Index (FCI), ontwikkeld door PHI Factory, helpt organisaties om de circulariteit van hun meubilair inzichtelijk te maken. Velen van jullie zijn benieuwd naar de werking en de resultaten van FCI, daarom is ons eigen meubilair doorgerekend. Hoe is deze 91,08% circulariteit tot stand gekomen, welke verrassende inzichten biedt de FCI en kan jouw organisatie hiermee stappen zetten richting een circulaire toekomst? Op deze vragen geven we antwoord in dit artikel.
Wat wordt gemeten met de Facility circularity index?
FCI kan op verschillende manieren worden toegepast. In dit geval bekijken we het echter op productniveau. Dat betekent dat de samenstelling van materialen per product wordt bepaald. Een dergelijke analyse biedt zeer veel detail per product en is zeer geschikt voor inkopers van meubilair als leveranciers van de producten. Het resulteert namelijk in concrete acties die op designniveau aangepast kunnen worden om de circulariteit door middel van materialen te verhogen. Zowel bij het monteren als het demonteren heeft elk materiaal, indien mogelijk, zijn eigen herkomst en toekomstige bestemming. Zowel de herkomst als de toekomstige bestemming kan circulair of lineair van aard zijn.
De FCI meet twee onderdelen binnen een organisatie om de circulariteit te bepalen. Deze omvatten;
- Instroom: Wat is de herkomst van ingekochte producten en materialen?
- Uitstroom: Wat gebeurt er met de producten en materialen nadat ze de organisatie verlaten?
De in- en uitstroom worden per materiaal gecategoriseerd in één van de onderstaande typologieën van circulariteit. Gezamenlijk bepalen zij de circulariteitsscore voor het meubilair dat in deze case behandeld wordt.
| Instroom | Uitstroom |
|
|
Tabel: De typologieën van in- en uitstroom met de meeste circulaire naar minst gewenste optie van boven naar beneden gelezen.
Circulaire potentie
Daarnaast wordt voor de uitstroom de circulaire potentie van materialen bepaald. Dit helpt om te identificeren waar in het proces ingegrepen moet worden. Circulaire potentie omvat de mate van circulariteit die (technisch) mogelijk is voor de uitstroom onder de aanname dat alle processen zijn geoptimaliseerd om de huidige technologische mogelijkheden volledig te benutten.
Randvoorwaarden en aannames
De case toont de resultaten op productniveau. Bij het uitwerken van deze case study zijn er drie onderliggende uitgangspunten gehanteerd;
 |
EPD’s als basis: We baseren de berekeningen op milieuproductverklaringen (EPD’s) van vergelijkbare producten, omdat de originele EPD’s voor het kantoormeubilair niet beschikbaar zijn. Deze EPD’s laten de materiaalcompositie en de massa van de gebruikte materialen zien. |
 |
Contracten: Binnen de organisatie zijn duidelijke afspraken gemaakt over circulariteit. Zo neemt de leverancier meubilair (zoals bureaus) terug bij afstoting. Als zulke afspraken ontbreken, is het Nederlandse gemiddelde aangehouden voor de verwerking van de materiaalsoorten door verwerkers. |
 |
Aanname: Bij afstoting geldt: geverfde en gelijmde onderdelen worden niet in hun huidige staat hergebruikt. Wanneer het meubelstuk of een meubelonderdeel opnieuw wordt ingezet, worden de verflaag en de lijmverbindingen altijd aangenomen als nieuwe materialen die opnieuw zijn aangebracht. |
Achtergrond en strategieën
Het doel van de Facility Circularity Index (FCI) is inzicht te geven in waar circulaire principes toegepast kunnen worden binnen producten en processen. Voorraadposten zoals gebouwen, infrastructuur, machines en voertuigen kunnen worden ontworpen als toekomstige “grondstofmijnen”, terwijl producten en consumables zo kunnen worden ontworpen dat ze hergebruikt, gerecycled of regeneratief zijn. Tegelijkertijd is het belangrijk om meer waarde te halen uit minder materiaal. De circulaire economie kan worden gerealiseerd via vier kernstrategieën (Bocken et al., 2016), waarbij per strategie verschillende ontwerp- en samenwerkingsmogelijkheden bestaan:
Narrow – Focus op het verminderen van materiaal- en energiegebruik
- Design for Necessity: elimineer overbodige materialen of “nice-to-have” elementen, zoals verf op binnenmeubilair.
- Design for Substitution: vervang schadelijke of eindige materialen door hernieuwbare of gerecyclede alternatieven.
- Design for Energy Efficiency: minimaliseer energieverbruik tijdens productie en gebruik.
Slow – Houd materialen zo lang mogelijk in gebruik
- Design for Durability & Reliability: verleng de levensduur van producten.
- Design for Maintenance & Upgradability: maak onderhoud en verbeteringen eenvoudig uitvoerbaar.
- Design for Disassembly: faciliteer reparatie en componentvervanging door producten eenvoudig demonteerbaar te maken.
Regenerate – Maak materialen en processen schoon en regeneratief
- Design for Regenerative Materials: gebruik circulaire biomassa en natuurlijke materialen.
- Design for Circular Supply Chains: ontwerpprocessen die hernieuwbare grondstoffen terugvoeren in de keten.
Cycle – Maximaliseer hergebruik en hoogwaardige kringlopen
- Design for Remanufacturing & Reuse: hergebruik of refurbish producten en onderdelen.
- Closed-loop Partnerships & Reverse Logistics: zorg dat materialen terugkomen in de keten voor hergebruik.
- Optimize the Loop: verbeter continu de efficiëntie van hergebruik en recycling.
- Design for Disassembly: producten zo ontwerpen dat materialen eenvoudig gedemonteerd kunnen worden en optimaal kunnen terugkeren in technologische of biologische cycli.
Eén of meerdere van deze strategieën kunnen worden ingezet om de circulariteit van producten, afdelingen of de hele organisatie te vergroten. Daarnaast kunnen ze worden verankerd in contracten en partnerschappen, bijvoorbeeld via terugnameafspraken, leaseconstructies of samenwerkingsverbanden met recyclers en leveranciers.
Door het combineren van kernstrategieën, ontwerpprincipes en samenwerkingsmodellen ontstaat een samenhangend circulair systeem. Dit biedt niet alleen voordelen voor het milieu en de economie, maar maakt het ook mogelijk om meer waarde uit materialen te halen, afval te minimaliseren en producten toekomstbestendig te maken.
Met deze achtergrond is het nu mogelijk om naar de resultaten van de FCI-analyse te kijken. Het begrijpen van deze opbouw helpt om te zien waarom materialen op een bepaalde manier worden gecategoriseerd en welke ontwerpkeuzes en partnerschappen de circulariteit beïnvloeden.
Wat wordt er berekend?
De geïnventariseerde meubels bevatten in totaal 1.057 kg aan materialen. Deze materialen zijn verwerkt in de verschillende meubelstukken en geanalyseerd op basis van hun circulariteit. De meubels die in de berekening zijn meegenomen, zijn hieronder samengevat:
- Bureaustoel (x 12);
- Frame dubbelbureau, verstelbaar (x 6);
- Bureaublad (x 12);
- Barkruk (x 8);
- Fauteuil bank (x 1);
- Vergaderstoel (2 varianten, x 5);
- Vergadertafel (2 varianten, x 2).
Resultaten
De werkelijke in- en uitstroom zijn hieronder weergegeven per product. Bij de instroom van de materialen wordt enkel primair, niet-hernieuwbaar aangenomen als niet-circulaire herkomst.
Op productniveau is duidelijk te zien dat er winst te behalen is bij de uitstroom van materialen door één of meerdere circulaire principes toe te passen. De totale score de totale circulair instroommassa te delen De instroom is voor 95,67% circulair, terwijl de circulaire uitstroom 86,59% bedraagt. Dit brengt ons op een gemiddelde van 91.08%.
Aanbevelingen
Instroom - Op naar 100% circulair!
De massa van de-niet circulaire instroom bedraagt 45,79 kilogram. De niet-lineaire instroom komt voort uit met name het PU-schuim alsmede de verven/coating/lijmen die aangebracht zijn. Er zijn een aantal strategieën die passen bij het elimineren van de lineaire instroom.
Polyurethaanschuim (PU-schuim)
De vulling van meubilair komt vaak voor in de vorm van polyurethaanschuim. De herkomst van deze stoffen is van fossiele brandstoffen en tevens slecht te recyclen. Overweeg de combinatie van bio-latex en wol als alternatief of bespreek met de leverancier de mogelijkheden over een circulaire herkomst van PU, bijvoorbeeld hergebruik.
Verven/coatings/lijmen
Materialen van niet-hernieuwbare primaire afkomst die de organisatie ingaan zijn met name de lijmstoffen en verven. Overweeg meubilair met hernieuwbare harsen voor coating en verf op stalen- en aluminiumframes. Daarnaast kan verf op werkbladen van MDF vervangen worden door natuurlijke lijnolie, hardwax olie, of combinatie-producten. Zo behouden ze de natuurlijke uitstraling. Ook kan men kiezen voor designs zonder coating, het industriële staal laten zien of een geheel houten model kiezen.
De volgende stap binnen circulariteit…
Vanuit de data merken we op dat de instroom met name van circulaire afkomst is. Een groot aandeel hiervan komt van secundaire, niet-hernieuwbare afkomst (76.66%) en is dus niet de meest circulaire optie Bij vervanging van het meubilair kan men nog een stap maken en hoogwaardig circulariteit behalen door over te gaan op hernieuwbare materialen.
Uitstroom - Verminder verloren potentieel
Het verloren potentieel verwijst naar de mate waarin een materiaal in theorie circulaire principes zou kunnen volgen, maar waar dit in de praktijk niet wordt gerealiseerd. Verloren potentieel laat zien waar ontwerp- of procesoptimalisaties mogelijk zijn in de keten. In totaal gaat er 71.92 kg (6,80%) aan circulair potentieel verloren. Dit verlies is vaak het gevolg van ontwerpkeuzes, gebrekkige afspraken of een gebrek aan zorgvuldigheid binnen de organisatie bij het afstoten van producten. De drie materialen met het grootste verloren potentieel zijn overige kunststoffen, PU-schuim en staal.
Polyurethaanschuim en overige kunststoffen – Design for Substitution
Voor zowel ‘overige kunststoffen’ als polyurethaanschuim (PU-schuim) kan het vervangen of vermijden van deze materialen bijdragen aan een hogere circulariteit. Door bij het ontwerp alternatieve materialen of productmodellen te kiezen, kan de afhankelijkheid van slecht recyclebare kunststoffen worden verminderd.
Polyurethaanschuim – Closed-loop Partnerships en Reverse Logistics
Vanwege de beperkte recyclebaarheid van PU-schuim is het vermijden van dit materiaal in de eerste plaats wenselijk. Indien gebruik onvermijdelijk is, kan samenwerking met leveranciers en gespecialiseerde recyclers bijdragen aan het terugwinnen en hergebruiken van PU-schuim. Het aangaan van closed-loop partnerships en het inrichten van reverse logistics-systemen zijn hierbij effectieve strategieën.
Staal – Design for Disassembly en Optimize the Loop
Voor staal zijn de strategieën Design for Disassembly (losmaakbaarheid) en Optimize the Loop goed toepasbaar. De eigenschappen van staal staan toe dat het voor 100% gerecycled kan worden. Daarom is het doel om onzorgvuldigheden binnen de keten te elimineren, zodat geen materiaal verloren gaat. Dit kan worden bereikt door zowel intern als extern duidelijke afspraken te maken over inzameling, demontage en verwerking van stalen onderdelen.
Uitstroom - Vermijd de lineaire uitstroom
Een groot deel van de lineaire uitstroom, naast de reeds toegelichte materialen onder verloren potentieel, wordt veroorzaakt door MDF. Deze materialen onder verloren potentieel, veroorzaken ook een groot aandeel van de lineaire uitstroom. MDF wordt doorgaans niet gerecycled mede door de aard van het product, vezelig, gelijmd en vaak vermengd met additieven.
MDF / Multiplex – Design for substitution
De lineaire uitstroom door MDF/multiplex is afkomstig uit de verstelbare bureaus. Omdat MDF nauwelijks recyclebaar is, is alleen hergebruik zinvol. Kies bij vervanging voor alternatieve plaatmaterialen zoals HempWood, Honext, Ecoboard of Viroc of kies voor volledig andere modellen.
Conclusie
De analyse met de Facility Circularity Index (FCI) laat zien dat het meubilair van PHI Factory met een score van 91,08% circulariteit al op een hoog niveau presteert. Dit resultaat bevestigt dat bewuste keuzes in ontwerp, inkoop en contractbeheer direct bijdragen aan een meer circulaire inrichting. Toch is er ook voor PHI Factory nog verdere winst te behalen. Dit toon toont de FCIaan: voornamelijk bij de instroom van niet-hernieuwbare materialen zoals PU-schuim, verf en lijmen. En het vermijden van ontwerpen met slecht recyclebare materialen zoals MDF en overige kunststoffen die circulaire principes moeilijk toe te passen maken.
Door gerichte strategieën toe te passen — zoals Design for Substitution, Design for Disassembly, en het opzetten van closed-loop partnerships — kan het resterende lineaire aandeel verder worden teruggedrongen. Daarnaast ligt er potentie in het opschalen van het gebruik van hernieuwbare grondstoffen en het verbeteren van de ketensamenwerking rondom inzameling en hergebruik.
De FCI maakt hiermee niet alleen de huidige circulariteit inzichtelijk, maar fungeert ook als praktisch kompas voor vervolgstappen. Met behulp van deze tool kunnen organisaties materiaalstromen gericht optimaliseren, milieuprestatie onderbouwen en stap voor stap toewerken naar een volledig circulaire werkomgeving.
Wil je meer informatie en/of heb je nog vragen met betrekking tot de analyse of verdiepende vragen met betrekking tot FCI voor andere productcategorieën?
Meer weten? Stel hier je vraag en wij benaderen je persoonlijk zo snel mogelijk!
