Starterskit SZA-afvalscheiding voor ziekenhuizen
- Provincie Utrecht
Als onderdeel van het project Ketenregie Circulaire Zorg Provincie Utrecht ontwikkelde PHI Factory samen met partners een praktische starterskit voor ziekenhuizen die hun specifiek ziekenhuisafval (SZA) beter willen scheiden. De toolkit sluit aan op de bredere aanpak van provincie Utrecht om circulaire oplossingen niet alleen te onderzoeken, maar vooral toepasbaar te maken in de dagelijkse zorgpraktijk.
SZA is afval dat vanwege risico’s voor mens en milieu apart moet worden ingezameld en verwerkt, bijvoorbeeld omdat het scherp, infectieus of besmet met cytostatica is. In de praktijk belandt echter ook afval in de SZA-bak dat daar niet thuishoort. Uit het onderzoek waarop de toolkit is gebaseerd, blijkt dat 23% van het onderzochte SZA verkeerd is gescheiden. Daarnaast bestaat 22,9% van het SZA-volume uit vloeistoffen die in veel gevallen via het riool afgevoerd hadden kunnen worden.
- Opdracht:
Goed scheiden van SZA vraagt om meer dan weten wat wel en niet in de bak hoort. In de dagelijkse ziekenhuispraktijk spelen gewoonte, tijdsdruk, twijfel en de inrichting van de werkomgeving een belangrijke rol. Vooral handschoenen, mondmaskers, infuuszakken en spuiten worden regelmatig onnodig als SZA weggegooid. Ook vloeistoffen worden soms met verpakking en al afgevoerd, terwijl lozen in bepaalde situaties mogelijk is.
Vanuit de ketenregie voor provincie Utrecht zag PHI Factory daarom behoefte aan een praktisch hulpmiddel waarmee ziekenhuizen hun SZA-scheiding gericht kunnen verbeteren. Niet door extra regels toe te voegen, maar door medewerkers op het juiste moment te helpen de juiste keuze te maken.
De uitdaging was daarom om ziekenhuizen praktische handvatten te bieden waarmee medewerkers op het juiste moment de juiste keuze kunnen maken.
- De PHI aanpak:
De toolkit vertaalt inzichten uit onderzoek en gesprekken met ziekenhuizen naar een gedragsgerichte aanpak met drie pijlers: maak het makkelijk, maak het duidelijk en houd het vol.
We kijken daarbij niet alleen naar communicatie. De juiste keuze moet ook praktisch de makkelijkste keuze zijn. Daarom begint de aanpak bij de inrichting van afvalpunten, bijvoorbeeld door een restafvalbak en glasbak beschikbaar te maken naast iedere SZA-bak en SZA-bakken herkenbaar te labelen per afdeling en ruimte.
Vervolgens brengen we informatie zo dicht mogelijk bij het moment waarop medewerkers een keuze maken. De toolkit bevat onder andere een beslisboom voor SZA, een instructiekaart voor vloeistoffen en communicatiemiddelen rond veelvoorkomende twijfelgevallen. Een quiz en een voorstel voor scenario-gebaseerde e-learning helpen om kennis actief te houden en bespreekbaar te maken binnen teams.
Ook borging is onderdeel van de aanpak. Door periodiek te meten, resultaten terug te koppelen en teams inzicht te geven in hun voortgang, blijft goed scheiden onderdeel van de dagelijkse routine.
- Het resultaat:
Het resultaat is de Starterskit SZA-afvalscheiding: een praktisch pakket waarmee ziekenhuizen direct aan de slag kunnen met betere afvalscheiding. De toolkit combineert achtergrondinformatie over SZA met concrete middelen voor op de werkvloer en handvatten om gedragsverandering binnen afdelingen te ondersteunen.
Onderdeel van de toolkit zijn onder meer een advies voor de bakkenopstelling, labels voor SZA-bakken, een beslisboom, een instructiekaart voor het lozen van vloeistoffen, een poster die de sociale norm zichtbaar maakt en een opzet voor een SZA-quiz en e-learning. De voorbeelden in de toolkit laten medewerkers bij herkenbare situaties direct zien wat de juiste route is.
Zo maakt de starterskit SZA-scheiding concreet en toepasbaar in de dagelijkse ziekenhuispraktijk. De Starterskit SZA-afvalscheiding is ontwikkeld binnen Versnellen Circulaire Ziekenhuiszorg, een initiatief van provincie Utrecht.
Link naar de starterskit: https://phifactory.com/images/downloads/SZA-toolkit.pdf
Heb je vragen of wil je meer weten over SZA-afvalscheiding? Neem dan contact op met Vera via
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. Banner: Eigen afbeelding.
